Grautarpotturinn á Húsavík

Einu sinni, ekki fyrir löngu heldur bara um daginn, bjó stelpa á Húsavík sem hét Ásta.

Ásta var átta ára. Hún kunni að synda baksund, telja upp á þúsund og hlusta. Það síðasta er erfiðast. Margir fullorðnir eru enn að æfa sig.

Í næsta húsi bjó gömul kona sem hét Gunnhildur. Hún átti fimm ketti, tvö hundruð bækur og einn svartan pott. Nú ætlaði hún að flytja í litla íbúð niðri við höfnina. Þar var bara pláss fyrir einn kött og miklu færri bækur.

„Ásta mín,“ sagði Gunnhildur einn morguninn. „Ég á pott sem mig langar að gefa þér. Hann er dálítið sérstakur.“

Potturinn var gamall og með beyglu á hliðinni, eins og hann hefði einu sinni rekist á eitthvað og vildi helst ekki tala um það.

„Ef þú segir: Sjóddu, pottur minn, sjóddu, þá býr hann til grjónagraut,“ sagði Gunnhildur. „Besta grjónagraut í heimi, með rúsínum og kanil.“

„Í alvöru?“ spurði Ásta.

„Í alvöru. En nú kemur það sem skiptir mestu máli. Hlustaðu vel.“ Gunnhildur hallaði sér nær. „Þegar þú hefur fengið nóg, segir þú: Nú er nóg, pottur minn. Þá hættir hann. Hann hættir ekki fyrir neitt annað. Bara fyrir þessi orð.“

Ásta endurtók orðin þrisvar. Svo skrifaði hún þau á miða og límdi hann á lokið. Hún var nokkuð viss um að hún myndi muna þau, en það er gott að vera alveg viss.

Um kvöldið prófaði hún pottinn. „Sjóddu, pottur minn, sjóddu,“ sagði Ásta. Potturinn fór að mala eins og köttur. Það kom ilmur af kanil, og svo fylltist potturinn af heitum, hvítum graut. Rúsínurnar komu síðast, eins og þær hefðu verið að bíða eftir boðskorti.

„Nú er nóg, pottur minn,“ sagði Ásta. Potturinn hætti strax. Hann ropaði pínulítið, en það var ekki dónalegt. Hann var bara saddur.

Pabbi Ástu hét Hrafn. Hann var góður pabbi og mjög góður í að byrja á hlutum. Hann var byrjaður að mála bílskúrinn, byrjaður að læra á gítar og byrjaður að taka til í geymslunni. Að klára var erfiðara.

Pabbi hlustaði líka oftast bara á fyrri helminginn af því sem fólk sagði. Seinni helminginn geymdi hann þangað til seinna. Og seinna kom sjaldan.

Á laugardaginn fór Ásta á sundæfingu. Pabbi var einn heima og hann var svangur.

„Sjóddu, pottur minn, sjóddu,“ sagði hann, því það hafði hann heyrt. Potturinn malaði og grauturinn kom. Pabbi fékk sér skál. Svo aðra. Svo hugsaði hann: Nú er komið nóg. En það er ekki það sama að hugsa eitthvað og að segja réttu orðin.

Grauturinn hélt áfram að koma. Hann fór upp fyrir barminn, yfir eldavélina og niður á gólf.

„Stopp!“ sagði pabbi. Potturinn sauð áfram.

„Hættu!“ sagði pabbi. Potturinn sauð áfram.

„Takk kærlega, kæri pottur, þú ert mjög duglegur,“ sagði pabbi. Potturinn varð svo glaður að hann sauð enn hraðar.

Þá mundi pabbi eftir miðanum á lokinu. En lokið var komið undir grautinn, og grauturinn náði honum upp á hné.

Brátt rann grauturinn út um dyrnar og niður götuna. Hann rann fram hjá kirkjunni, sem stóð róleg á sínum stað, enda hafði hún staðið þar í meira en hundrað ár og séð ýmislegt. Hann rann niður brekkuna í átt að höfninni. Mávarnir urðu himinlifandi. Þeir höfðu aldrei séð neitt jafn fallegt.

Fólkið á Húsavík kom út á tröppurnar. Einn maður var með skóflu. Ein kona var með skeið, og hún var miklu ánægðari.

Ásta var á leiðinni heim úr sundi með blautt hár þegar hún fann lyktina. Kanill. Mikill kanill. Allt of mikill kanill.

Hún hljóp heim og óð inn í eldhús. Grauturinn var orðinn volgur og mjúkur eins og sæng. Ásta stillti sér upp beint fyrir framan pottinn. Hún öskraði ekki. Hún dró djúpt andann og sagði skýrt og rólega: „Nú er nóg, pottur minn.“

Potturinn hætti strax. Hann ropaði pínulítið.

Pabbi sat uppi á eldhúsborðinu með grautarskál í fanginu. „Fyrirgefðu, Ásta mín,“ sagði hann. „Ég hlustaði bara á fyrri helminginn.“

„Ég veit,“ sagði Ásta og faðmaði hann. „Það gera margir. En seinni helmingurinn skiptir oft mestu máli.“

Svo leit hún út um gluggann. Gatan var full af graut, alla leið niður að höfn. Þetta var góður grautur, og það væri synd að henda honum.

„Pabbi,“ sagði hún. „Við eigum ekki of mikinn graut. Við þekkjum bara of fáa til að borða hann með.“

Þau fóru út og bönkuðu upp á hjá nágrönnunum. Allir á Húsavík máttu koma með skál og skeið. Sjómennirnir komu af bryggjunni. Krakkarnir á leikskólanum komu í röð og héldust í hendur. Ferðafólk sem hafði komið til að skoða hvali tók myndir og sagði að þetta væri besti dagur ferðarinnar, þó að enginn hvalur hefði sést.

Ásta passaði að Gunnhildur fengi fyrstu skálina, með flestum rúsínunum.

„Þú hlustaðir vel,“ sagði Gunnhildur og brosti.

„Ég lærði líka tvennt í dag,“ sagði pabbi. „Að hlusta alveg til enda. Og að ég get borðað sjö skálar af graut.“

Um kvöldið var allur grauturinn búinn. Mávarnir sáu um síðasta bitann. Þeir sátu á bryggjunni, saddir og sælir, og sögðu ekki neitt í heilan klukkutíma. Það hafði aldrei gerst áður á Húsavík.

Síðan þá sýður potturinn hjá Ástu á hverjum laugardegi. Hún lætur hann búa til akkúrat nóg handa sér, pabba og Gunnhildi, og eina skál í viðbót handa þeim sem bankar. Á lokinu er nýr miði með stórum stöfum. Pabbi les hann alltaf alla leið til enda.

Köttur úti í mýri, setti upp á sér stýri, úti er ævintýri.