Ríkisstjórn Trumps vill geta stöðvað staðfestingu kosningaúrslita í Alaska
Dómsmálaráðuneyti Bandaríkjanna höfðaði á fimmtudag, 22. október, mál fyrir alríkisdómstóli í Alaska. Ráðuneytið krefst þess að yfirvöld í Alaska staðfesti ekki úrslit kosninga til öldungadeildar Bandaríkjaþings ef repúblikaninn Dan S. Sullivan, sitjandi öldungadeildarþingmaður, tapar sæti sínu. Kosið er 3. nóvember og utankjörfundaratkvæðagreiðsla hófst 19. október.
Ástæðan er sú að annar frambjóðandi með nánast sama nafn, Daniel J. Sullivan yngri, eftirlaunaþegi frá bænum Petersburg, er einnig á kjörseðlinum. Ráðuneytið segir að stuðningsmenn þingmannsins kunni óvart að kjósa rangan Sullivan. Það vill að úrslitin verði ekki staðfest ef þingmaðurinn tapar en hefði sigrað ef öll atkvæði nafna hans hefðu fallið honum í skaut. Þá eigi að rannsaka hvort þau atkvæði hafi í raun átt að fara til þingmannsins.
Donald Trump forseti sagði við fréttamenn á föstudag að hann hefði sjálfur fyrirskipað málshöfðunina. „Ég er sá sem sagði: gerið það,“ sagði hann. Talsmaður kosningabaráttu Sullivans segir að framboðið hafi hvorki vitað af málinu fyrir fram né átt þátt í því.
Dómstólar Alaska höfðu þegar fjallað um nafnið
Kosningayfirvöld í Alaska reyndu í sumar að halda Daniel J. Sullivan utan kjörseðilsins og töldu framboð hans ætlað að rugla kjósendur. Dómstóll í Alaska taldi að yfirvöld hefðu farið út fyrir heimildir sínar og Hæstiréttur Alaska staðfesti 29. júní að hann mætti vera í framboði. Á kjörseðlinum er þingmaðurinn nú merktur sem sitjandi þingmaður og skráður repúblikani, en flokks nafna hans er ekki getið. Daniel J. Sullivan hefur sagst bjóða sig fram af því að hann telji sitjandi þingmann ekki hafa þjónað Alaskabúum vel.
Gagnrýni úr báðum flokkum
Lisa Murkowski, hinn öldungadeildarþingmaður Alaska og einnig repúblikani, sagði að ráðuneytið hefði aldrei átt að höfða málið. Alaskabúar þyrftu enga hjálp við að kjósa og ríkið hefði þegar aðgreint frambjóðendurna skýrt á kjörseðlinum.
Framboð demókratans Mary Peltola, fyrrverandi fulltrúadeildarþingmanns, og kosningasjóður demókrata í öldungadeildinni hafa óskað eftir aðild að málinu til að fá því vísað frá. Í gögnum þeirra er málshöfðunin kölluð fordæmalaus fyrirbyggjandi árás á lýðræðislegar kosningar. Samtökin League of Women Voters of Alaska og Common Cause hafa einnig óskað eftir aðild. Lögfræðingar sem bandarískir fjölmiðlar hafa rætt við telja lagagrundvöll málsins veikan, meðal annars vegna þess að kosningar í Bandaríkjunum eru á forræði ríkjanna sjálfra en ekki alríkisins. Í gögnum Peltola og demókrata segir að eina lagastoð ráðuneytisins, lög um skráningu kjósenda (NVRA), fjalli ekkert um hvaða frambjóðendur séu á kjörseðli. Dómsmálaráðuneyti Alaska sagðist á föstudag vera að fara yfir málið og vildi ekki tjá sig.
Todd Blanche, dómsmálaráðherra Bandaríkjanna, varði málshöfðunina í viðtali við CNN á sunnudag. Hann sagði að krafan væri ekki sú að úrslit yrðu ekki staðfest heldur að þau yrðu ekki staðfest „ef lögin eru brotin“ og að það væri Alaska og dómstóla þar að skera úr um það (þýtt úr ensku). Hann vildi ekki svara því hvort forsetinn hefði fyrirskipað málshöfðunina og sagðist aldrei ræða samskipti sín við forsetann.
Málið er fyrir Sharon Gleason alríkisdómara. Kvennablaðið fann engar fregnir af því fyrir mánudagsmorgun að dómarinn hefði úrskurðað um kröfurnar eða ákveðið hvenær málið verður tekið fyrir.
Hvers vegna skiptir þetta máli
Kapphlaupið í Alaska er talið hnífjafnt og gæti ráðið því hvor flokkurinn fer með meirihluta í öldungadeildinni. Í forkosningum í ágúst fékk Peltola 49,5% atkvæða, Dan S. Sullivan 41,4% og Daniel J. Sullivan 2,5%. Í Alaska er kosið með forgangsröðun: fái enginn meira en helming atkvæða fellur neðsti frambjóðandinn út og atkvæði hans færast á næsta val kjósenda, umferð eftir umferð. Málið vekur spurningar um hlutverk alríkisstjórnarinnar í kosningum sem ríkin sjálf halda, í landi sem er eitt helsta bandalagsríki Íslands.
Dómsmálaráðuneyti Bandaríkjanna höfðaði á fimmtudag, 22. október, mál fyrir alríkisdómstóli í Alaska. Ráðuneytið krefst þess að yfirvöld í Alaska staðfesti ekki úrslit kosninga til öldungadeildar Bandaríkjaþings ef repúblikaninn Dan S. Sullivan, sitjandi öldungadeildarþingmaður, tapar sæti sínu. Kosið er 3. nóvember og utankjörfundaratkvæðagreiðsla hófst 19. október.
Ástæðan er sú að annar frambjóðandi með nánast sama nafn, Daniel J. Sullivan yngri, eftirlaunaþegi frá bænum Petersburg, er einnig á kjörseðlinum. Ráðuneytið segir að stuðningsmenn þingmannsins kunni óvart að kjósa rangan Sullivan. Það vill að úrslitin verði ekki staðfest ef þingmaðurinn tapar en hefði sigrað ef öll atkvæði nafna hans hefðu fallið honum í skaut. Þá eigi að rannsaka hvort þau atkvæði hafi í raun átt að fara til þingmannsins.
Donald Trump forseti sagði við fréttamenn á föstudag að hann hefði sjálfur fyrirskipað málshöfðunina. „Ég er sá sem sagði: gerið það,“ sagði hann. Talsmaður kosningabaráttu Sullivans segir að framboðið hafi hvorki vitað af málinu fyrir fram né átt þátt í því.
Dómstólar Alaska höfðu þegar fjallað um nafnið
Kosningayfirvöld í Alaska reyndu í sumar að halda Daniel J. Sullivan utan kjörseðilsins og töldu framboð hans ætlað að rugla kjósendur. Dómstóll í Alaska taldi að yfirvöld hefðu farið út fyrir heimildir sínar og Hæstiréttur Alaska staðfesti 29. júní að hann mætti vera í framboði. Á kjörseðlinum er þingmaðurinn nú merktur sem sitjandi þingmaður og skráður repúblikani, en flokks nafna hans er ekki getið. Daniel J. Sullivan hefur sagst bjóða sig fram af því að hann telji sitjandi þingmann ekki hafa þjónað Alaskabúum vel.
Gagnrýni úr báðum flokkum
Lisa Murkowski, hinn öldungadeildarþingmaður Alaska og einnig repúblikani, sagði að ráðuneytið hefði aldrei átt að höfða málið. Alaskabúar þyrftu enga hjálp við að kjósa og ríkið hefði þegar aðgreint frambjóðendurna skýrt á kjörseðlinum.
Framboð demókratans Mary Peltola, fyrrverandi fulltrúadeildarþingmanns, og kosningasjóður demókrata í öldungadeildinni hafa óskað eftir aðild að málinu til að fá því vísað frá. Í gögnum þeirra er málshöfðunin kölluð fordæmalaus fyrirbyggjandi árás á lýðræðislegar kosningar. Samtökin League of Women Voters of Alaska og Common Cause hafa einnig óskað eftir aðild. Lögfræðingar sem bandarískir fjölmiðlar hafa rætt við telja lagagrundvöll málsins veikan, meðal annars vegna þess að kosningar í Bandaríkjunum eru á forræði ríkjanna sjálfra en ekki alríkisins. Í gögnum Peltola og demókrata segir að eina lagastoð ráðuneytisins, lög um skráningu kjósenda (NVRA), fjalli ekkert um hvaða frambjóðendur séu á kjörseðli. Dómsmálaráðuneyti Alaska sagðist á föstudag vera að fara yfir málið og vildi ekki tjá sig.
Todd Blanche, dómsmálaráðherra Bandaríkjanna, varði málshöfðunina í viðtali við CNN á sunnudag. Hann sagði að krafan væri ekki sú að úrslit yrðu ekki staðfest heldur að þau yrðu ekki staðfest „ef lögin eru brotin“ og að það væri Alaska og dómstóla þar að skera úr um það (þýtt úr ensku). Hann vildi ekki svara því hvort forsetinn hefði fyrirskipað málshöfðunina og sagðist aldrei ræða samskipti sín við forsetann.
Málið er fyrir Sharon Gleason alríkisdómara. Kvennablaðið fann engar fregnir af því fyrir mánudagsmorgun að dómarinn hefði úrskurðað um kröfurnar eða ákveðið hvenær málið verður tekið fyrir.
Hvers vegna skiptir þetta máli
Kapphlaupið í Alaska er talið hnífjafnt og gæti ráðið því hvor flokkurinn fer með meirihluta í öldungadeildinni. Í forkosningum í ágúst fékk Peltola 49,5% atkvæða, Dan S. Sullivan 41,4% og Daniel J. Sullivan 2,5%. Í Alaska er kosið með forgangsröðun: fái enginn meira en helming atkvæða fellur neðsti frambjóðandinn út og atkvæði hans færast á næsta val kjósenda, umferð eftir umferð. Málið vekur spurningar um hlutverk alríkisstjórnarinnar í kosningum sem ríkin sjálf halda, í landi sem er eitt helsta bandalagsríki Íslands.
Dómsmálaráðuneyti Bandaríkjanna höfðaði á fimmtudag, 22. október, mál fyrir alríkisdómstóli í Alaska. Ráðuneytið krefst þess að yfirvöld í Alaska staðfesti ekki úrslit kosninga til öldungadeildar Bandaríkjaþings ef repúblikaninn Dan S. Sullivan, sitjandi öldungadeildarþingmaður, tapar sæti sínu. Kosið er 3. nóvember og utankjörfundaratkvæðagreiðsla hófst 19. október.
Ástæðan er sú að annar frambjóðandi með nánast sama nafn, Daniel J. Sullivan yngri, eftirlaunaþegi frá bænum Petersburg, er einnig á kjörseðlinum. Ráðuneytið segir að stuðningsmenn þingmannsins kunni óvart að kjósa rangan Sullivan. Það vill að úrslitin verði ekki staðfest ef þingmaðurinn tapar en hefði sigrað ef öll atkvæði nafna hans hefðu fallið honum í skaut. Þá eigi að rannsaka hvort þau atkvæði hafi í raun átt að fara til þingmannsins.
Donald Trump forseti sagði við fréttamenn á föstudag að hann hefði sjálfur fyrirskipað málshöfðunina. „Ég er sá sem sagði: gerið það,“ sagði hann. Talsmaður kosningabaráttu Sullivans segir að framboðið hafi hvorki vitað af málinu fyrir fram né átt þátt í því.
Dómstólar Alaska höfðu þegar fjallað um nafnið
Kosningayfirvöld í Alaska reyndu í sumar að halda Daniel J. Sullivan utan kjörseðilsins og töldu framboð hans ætlað að rugla kjósendur. Dómstóll í Alaska taldi að yfirvöld hefðu farið út fyrir heimildir sínar og Hæstiréttur Alaska staðfesti 29. júní að hann mætti vera í framboði. Á kjörseðlinum er þingmaðurinn nú merktur sem sitjandi þingmaður og skráður repúblikani, en flokks nafna hans er ekki getið. Daniel J. Sullivan hefur sagst bjóða sig fram af því að hann telji sitjandi þingmann ekki hafa þjónað Alaskabúum vel.
Gagnrýni úr báðum flokkum
Lisa Murkowski, hinn öldungadeildarþingmaður Alaska og einnig repúblikani, sagði að ráðuneytið hefði aldrei átt að höfða málið. Alaskabúar þyrftu enga hjálp við að kjósa og ríkið hefði þegar aðgreint frambjóðendurna skýrt á kjörseðlinum.
Framboð demókratans Mary Peltola, fyrrverandi fulltrúadeildarþingmanns, og kosningasjóður demókrata í öldungadeildinni hafa óskað eftir aðild að málinu til að fá því vísað frá. Í gögnum þeirra er málshöfðunin kölluð fordæmalaus fyrirbyggjandi árás á lýðræðislegar kosningar. Samtökin League of Women Voters of Alaska og Common Cause hafa einnig óskað eftir aðild. Lögfræðingar sem bandarískir fjölmiðlar hafa rætt við telja lagagrundvöll málsins veikan, meðal annars vegna þess að kosningar í Bandaríkjunum eru á forræði ríkjanna sjálfra en ekki alríkisins. Í gögnum Peltola og demókrata segir að eina lagastoð ráðuneytisins, lög um skráningu kjósenda (NVRA), fjalli ekkert um hvaða frambjóðendur séu á kjörseðli. Dómsmálaráðuneyti Alaska sagðist á föstudag vera að fara yfir málið og vildi ekki tjá sig.
Todd Blanche, dómsmálaráðherra Bandaríkjanna, varði málshöfðunina í viðtali við CNN á sunnudag. Hann sagði að krafan væri ekki sú að úrslit yrðu ekki staðfest heldur að þau yrðu ekki staðfest „ef lögin eru brotin“ og að það væri Alaska og dómstóla þar að skera úr um það (þýtt úr ensku). Hann vildi ekki svara því hvort forsetinn hefði fyrirskipað málshöfðunina og sagðist aldrei ræða samskipti sín við forsetann.
Málið er fyrir Sharon Gleason alríkisdómara. Kvennablaðið fann engar fregnir af því fyrir mánudagsmorgun að dómarinn hefði úrskurðað um kröfurnar eða ákveðið hvenær málið verður tekið fyrir.
Hvers vegna skiptir þetta máli
Kapphlaupið í Alaska er talið hnífjafnt og gæti ráðið því hvor flokkurinn fer með meirihluta í öldungadeildinni. Í forkosningum í ágúst fékk Peltola 49,5% atkvæða, Dan S. Sullivan 41,4% og Daniel J. Sullivan 2,5%. Í Alaska er kosið með forgangsröðun: fái enginn meira en helming atkvæða fellur neðsti frambjóðandinn út og atkvæði hans færast á næsta val kjósenda, umferð eftir umferð. Málið vekur spurningar um hlutverk alríkisstjórnarinnar í kosningum sem ríkin sjálf halda, í landi sem er eitt helsta bandalagsríki Íslands.
Heimildir
- Bandaríkin / United States
- Anchorage Daily News, 23.10.2026, „Campaigns, attorneys weigh in on Trump's DOJ suit to block election results if Sen. Sullivan loses“: adn.com
- NBC News, 24.10.2026, „Democrats ask judge to dismiss Trump administration's challenge to Alaska Senate race“: nbcnews.com
- CNBC, 24.10.2026, „Democrats, voting-rights groups challenge Trump's bid to block Alaska Senate certification“: cnbc.com
- Alaska News, 24.10.2026, „Murkowski says Justice Department shouldn't have sued over two Sullivans“: alaskanews.com
- AP, 24.10.2026, „Trump says he ordered Justice Department lawsuit over Alaska Senate race“ (fyrirsögn staðfest í leit, greinin sjálf opnaðist ekki): apnews.com
- The Seattle Times (Anchorage Daily News), 24.10.2026, „Peltola and Democrats file motion to stop Trump administration from blocking election results“: seattletimes.com
- CNN, State of the Union, 25.10.2026, viðtal við Todd Blanche (uppskrift): transcripts.cnn.com
- NPR, 25.10.2026, „Blanche defends DOJ lawsuit blocking Alaska Senate results if Republican loses“ (aðeins útdráttur lesinn): npr.org
- Greinargerð League of Women Voters of Alaska og Common Cause til alríkisdómstólsins í Alaska (CourtListener): storage.courtlistener.com
Allar efnislegar leiðréttingar og samþykktar málbætur eru skráðar í Leiðréttingar og málbætur. Svona vinnum við.