Úr þingsal: ESB-umsóknin, skipting fæðingarorlofs og geðrofslyf á hjúkrunarheimilum
Síðasti þingfundur Alþingis var fimmtudaginn 22. október. Enginn þingfundur var föstudaginn 23. október, samkvæmt yfirliti Alþingis yfir þingfundi. Fundirnir á fimmtudag voru tveir: óundirbúinn fyrirspurnatími, sérstök umræða og atkvæðagreiðsla á 22. fundi og fyrirspurnir til ráðherra á 23. fundi. Hér eru þrjú mál úr þingsalnum. Allar tilvitnanir eru orðréttar úr ræðutexta á vef Alþingis.
1. Á að draga ESB-umsóknina til baka?
Jens Garðar Helgason, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, spurði Ingu Sæland, mennta- og barnamálaráðherra úr Flokki fólksins, hvort hún myndi styðja þingsályktunartillögu formanna stjórnarandstöðunnar um að draga umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu formlega til baka. Hann benti á að Flokkur fólksins hefði sjálfur lagt slíka tillögu fram á fyrri kjörtímabilum. „Þjóðin er búin að hafna áframhaldandi viðræðum við Evrópusambandið,“ sagði Jens Garðar. (Ræða 1, ræða 3)
Inga svaraði að margt hefði breyst. „Enn fyndist mér það eðlilegasti hlutur í heimi en nú er ég hér í ríkisstjórn með tveimur öðrum flokkum og við höfum í engu sett þetta á okkar stefnuskrá, hv. þingmaður,“ sagði hún. Hún sagði ríkisstjórnina una niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar í sumar. Í síðara svari sínu sagði hún: „Ég virði í rauninni það samstarf sem ég er í og fylgi því algerlega með bros á vör.“ (Ræða 2, ræða 4)
Þau voru ósammála um hve oft málið hefði komið fram. Jens Garðar sagði Flokk fólksins hafa lagt tillöguna fram sex sinnum. Inga sagðist minna að hún hefði mælt fyrir henni þrisvar. Hvort tveggja getur staðist, því að leggja fram tillögu og mæla fyrir henni er ekki það sama. Kvennablaðið hefur ekki enn talið þingmálin.
Loforðavaktin: Flokkur fólksins lagði á fyrri kjörtímabilum fram tillögu um að draga ESB-umsóknina til baka. Inga Sæland segir málið nú ekki á stefnuskrá ríkisstjórnarinnar og vísar til stjórnarsamstarfsins. Þetta er breytt afstaða í verki en ráðherrann segist enn sömu skoðunar. Lesendur geta metið hvort það telst svikið loforð.
2. Má skipta fæðingarorlofi frjálst?
Snorri Másson, þingmaður Miðflokksins, spurði Ragnar Þór Ingólfsson félags- og húsnæðismálaráðherra hvort hann hygðist afnema bundna skiptingu fæðingarorlofs milli foreldra. Í dag fær hvort foreldri sex mánuði og sex vikur má framselja, samkvæmt lýsingu Snorra. Hann sagði skiptinguna réttlætta sem jafnréttismál en sagði sjálfur: „Í mínum huga á þetta ekkert skylt við kvenfrelsi að meina, meðal annars konum, að skipuleggja sitt heimilishald.“ (Ræða 5)
Snorri hafði spurt hvort ráðherraskiptin hefðu í för með sér stefnubreytingu, þar sem fyrri ráðherra, Inga Sæland, hefði að hans sögn tekið vel í hugmyndina. Ragnar Þór svaraði: „Það er engin stefnubreyting í ráðuneytinu varðandi það að auka möguleika á skiptingu fæðingarorlofs.“ Hann sagði kostnað helstu hindrunina og að til stæði að koma saman vinnuhópi. Hann benti á að hækkun hámarksgreiðslna hefði orðið til þess að feður taki nú fæðingarorlof í ríkari mæli. (Ræða 6, ræða 8)
Snorri gagnrýndi svarið. „Það kallar ekki á að ýta málum á undan sér með vinnuhópi eða öðru eins,“ sagði hann og bætti við að breytingin væri einföld í framkvæmd. (Ræða 7)
Hér takast á tvö sjónarmið: frelsi fjölskyldna til að ráða skiptingunni og það jafnréttissjónarmið sem Snorri nefndi að skiptingin byggi á. Ráðherrann tók ekki afstöðu til jafnréttisrökanna í svörum sínum. Hvorugur lagði fram gögn um áhrif skiptingarinnar.
3. Geðrofslyf á hjúkrunarheimilum
Halla Hrund Logadóttir, þingmaður Framsóknarflokksins, hóf sérstaka umræðu um lyfjagjöf á hjúkrunarheimilum í kjölfar umfjöllunar Kveiks. Hún spurði meðal annars um mönnun, fjármögnun og eftirlit. „Framtíðarsýn sem lætur nægja að halda kerfinu gangandi er of metnaðarlítil,“ sagði hún. (Ræða 9)
Alma D. Möller heilbrigðisráðherra, úr Samfylkingunni, sagði: „Fram hefur komið að 37% íbúa hjúkrunarheimila fengu geðrofslyf á síðasta ári. Sú tala ein og sér segir okkur ekki hvort meðferð hafi verið óviðeigandi.“ Hún sagði tvær kvartanir vegna slíkrar lyfjagjafar hafa borist landlækni á fimm árum og að ekkert alvarlegt atvik hefði verið tilkynnt. Hún tók þó undir að úrbóta væri þörf: „Það er mitt mat að við getum og eigum að bæta eftirfylgni með lyfjameðferð eldra fólks, ekki einungis á hjúkrunarheimilum heldur almennt í allri heilbrigðisþjónustu.“ (Ræða 10)
Ráðherrann sagði að frumvarp hennar um breytingar á lyfjalögum gerði ráð fyrir skráningu lyfjafyrirmæla í lyfjagagnagrunn landlæknis, einnig á hjúkrunarheimilum, sem myndi auðvelda eftirlit. Tíu tóku til máls í umræðunni.
Hvað þýðir þetta fyrir þig
Heilbrigðisráðherra sagði að aðstandendur geti veitt mikilvægar upplýsingar um áhrif lyfjameðferðar. Ef þú átt ástvin á hjúkrunarheimili getur því skipt máli að spyrja um hana. Breytingar á skiptingu fæðingarorlofs eru á leið í vinnuhóp en ekki komnar fram, og ráðherrann segir afturköllun ESB-umsóknarinnar ekki á dagskrá ríkisstjórnarinnar.
Síðasti þingfundur Alþingis var fimmtudaginn 22. október. Enginn þingfundur var föstudaginn 23. október, samkvæmt yfirliti Alþingis yfir þingfundi. Fundirnir á fimmtudag voru tveir: óundirbúinn fyrirspurnatími, sérstök umræða og atkvæðagreiðsla á 22. fundi og fyrirspurnir til ráðherra á 23. fundi. Hér eru þrjú mál úr þingsalnum. Allar tilvitnanir eru orðréttar úr ræðutexta á vef Alþingis.
1. Á að draga ESB-umsóknina til baka?
Jens Garðar Helgason, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, spurði Ingu Sæland, mennta- og barnamálaráðherra úr Flokki fólksins, hvort hún myndi styðja þingsályktunartillögu formanna stjórnarandstöðunnar um að draga umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu formlega til baka. Hann benti á að Flokkur fólksins hefði sjálfur lagt slíka tillögu fram á fyrri kjörtímabilum. „Þjóðin er búin að hafna áframhaldandi viðræðum við Evrópusambandið,“ sagði Jens Garðar. (Ræða 1, ræða 3)
Inga svaraði að margt hefði breyst. „Enn fyndist mér það eðlilegasti hlutur í heimi en nú er ég hér í ríkisstjórn með tveimur öðrum flokkum og við höfum í engu sett þetta á okkar stefnuskrá, hv. þingmaður,“ sagði hún. Hún sagði ríkisstjórnina una niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar í sumar. Í síðara svari sínu sagði hún: „Ég virði í rauninni það samstarf sem ég er í og fylgi því algerlega með bros á vör.“ (Ræða 2, ræða 4)
Þau voru ósammála um hve oft málið hefði komið fram. Jens Garðar sagði Flokk fólksins hafa lagt tillöguna fram sex sinnum. Inga sagðist minna að hún hefði mælt fyrir henni þrisvar. Hvort tveggja getur staðist, því að leggja fram tillögu og mæla fyrir henni er ekki það sama. Kvennablaðið hefur ekki enn talið þingmálin.
Loforðavaktin: Flokkur fólksins lagði á fyrri kjörtímabilum fram tillögu um að draga ESB-umsóknina til baka. Inga Sæland segir málið nú ekki á stefnuskrá ríkisstjórnarinnar og vísar til stjórnarsamstarfsins. Þetta er breytt afstaða í verki en ráðherrann segist enn sömu skoðunar. Lesendur geta metið hvort það telst svikið loforð.
2. Má skipta fæðingarorlofi frjálst?
Snorri Másson, þingmaður Miðflokksins, spurði Ragnar Þór Ingólfsson félags- og húsnæðismálaráðherra hvort hann hygðist afnema bundna skiptingu fæðingarorlofs milli foreldra. Í dag fær hvort foreldri sex mánuði og sex vikur má framselja, samkvæmt lýsingu Snorra. Hann sagði skiptinguna réttlætta sem jafnréttismál en sagði sjálfur: „Í mínum huga á þetta ekkert skylt við kvenfrelsi að meina, meðal annars konum, að skipuleggja sitt heimilishald.“ (Ræða 5)
Snorri hafði spurt hvort ráðherraskiptin hefðu í för með sér stefnubreytingu, þar sem fyrri ráðherra, Inga Sæland, hefði að hans sögn tekið vel í hugmyndina. Ragnar Þór svaraði: „Það er engin stefnubreyting í ráðuneytinu varðandi það að auka möguleika á skiptingu fæðingarorlofs.“ Hann sagði kostnað helstu hindrunina og að til stæði að koma saman vinnuhópi. Hann benti á að hækkun hámarksgreiðslna hefði orðið til þess að feður taki nú fæðingarorlof í ríkari mæli. (Ræða 6, ræða 8)
Snorri gagnrýndi svarið. „Það kallar ekki á að ýta málum á undan sér með vinnuhópi eða öðru eins,“ sagði hann og bætti við að breytingin væri einföld í framkvæmd. (Ræða 7)
Hér takast á tvö sjónarmið: frelsi fjölskyldna til að ráða skiptingunni og það jafnréttissjónarmið sem Snorri nefndi að skiptingin byggi á. Ráðherrann tók ekki afstöðu til jafnréttisrökanna í svörum sínum. Hvorugur lagði fram gögn um áhrif skiptingarinnar.
3. Geðrofslyf á hjúkrunarheimilum
Halla Hrund Logadóttir, þingmaður Framsóknarflokksins, hóf sérstaka umræðu um lyfjagjöf á hjúkrunarheimilum í kjölfar umfjöllunar Kveiks. Hún spurði meðal annars um mönnun, fjármögnun og eftirlit. „Framtíðarsýn sem lætur nægja að halda kerfinu gangandi er of metnaðarlítil,“ sagði hún. (Ræða 9)
Alma D. Möller heilbrigðisráðherra, úr Samfylkingunni, sagði: „Fram hefur komið að 37% íbúa hjúkrunarheimila fengu geðrofslyf á síðasta ári. Sú tala ein og sér segir okkur ekki hvort meðferð hafi verið óviðeigandi.“ Hún sagði tvær kvartanir vegna slíkrar lyfjagjafar hafa borist landlækni á fimm árum og að ekkert alvarlegt atvik hefði verið tilkynnt. Hún tók þó undir að úrbóta væri þörf: „Það er mitt mat að við getum og eigum að bæta eftirfylgni með lyfjameðferð eldra fólks, ekki einungis á hjúkrunarheimilum heldur almennt í allri heilbrigðisþjónustu.“ (Ræða 10)
Ráðherrann sagði að frumvarp hennar um breytingar á lyfjalögum gerði ráð fyrir skráningu lyfjafyrirmæla í lyfjagagnagrunn landlæknis, einnig á hjúkrunarheimilum, sem myndi auðvelda eftirlit. Tíu tóku til máls í umræðunni.
Hvað þýðir þetta fyrir þig
Heilbrigðisráðherra sagði að aðstandendur geti veitt mikilvægar upplýsingar um áhrif lyfjameðferðar. Ef þú átt ástvin á hjúkrunarheimili getur því skipt máli að spyrja um hana. Breytingar á skiptingu fæðingarorlofs eru á leið í vinnuhóp en ekki komnar fram, og ráðherrann segir afturköllun ESB-umsóknarinnar ekki á dagskrá ríkisstjórnarinnar.
Síðasti þingfundur Alþingis var fimmtudaginn 22. október. Enginn þingfundur var föstudaginn 23. október, samkvæmt yfirliti Alþingis yfir þingfundi. Fundirnir á fimmtudag voru tveir: óundirbúinn fyrirspurnatími, sérstök umræða og atkvæðagreiðsla á 22. fundi og fyrirspurnir til ráðherra á 23. fundi. Hér eru þrjú mál úr þingsalnum. Allar tilvitnanir eru orðréttar úr ræðutexta á vef Alþingis.
1. Á að draga ESB-umsóknina til baka?
Jens Garðar Helgason, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, spurði Ingu Sæland, mennta- og barnamálaráðherra úr Flokki fólksins, hvort hún myndi styðja þingsályktunartillögu formanna stjórnarandstöðunnar um að draga umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu formlega til baka. Hann benti á að Flokkur fólksins hefði sjálfur lagt slíka tillögu fram á fyrri kjörtímabilum. „Þjóðin er búin að hafna áframhaldandi viðræðum við Evrópusambandið,“ sagði Jens Garðar. (Ræða 1, ræða 3)
Inga svaraði að margt hefði breyst. „Enn fyndist mér það eðlilegasti hlutur í heimi en nú er ég hér í ríkisstjórn með tveimur öðrum flokkum og við höfum í engu sett þetta á okkar stefnuskrá, hv. þingmaður,“ sagði hún. Hún sagði ríkisstjórnina una niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar í sumar. Í síðara svari sínu sagði hún: „Ég virði í rauninni það samstarf sem ég er í og fylgi því algerlega með bros á vör.“ (Ræða 2, ræða 4)
Þau voru ósammála um hve oft málið hefði komið fram. Jens Garðar sagði Flokk fólksins hafa lagt tillöguna fram sex sinnum. Inga sagðist minna að hún hefði mælt fyrir henni þrisvar. Hvort tveggja getur staðist, því að leggja fram tillögu og mæla fyrir henni er ekki það sama. Kvennablaðið hefur ekki enn talið þingmálin.
Loforðavaktin: Flokkur fólksins lagði á fyrri kjörtímabilum fram tillögu um að draga ESB-umsóknina til baka. Inga Sæland segir málið nú ekki á stefnuskrá ríkisstjórnarinnar og vísar til stjórnarsamstarfsins. Þetta er breytt afstaða í verki en ráðherrann segist enn sömu skoðunar. Lesendur geta metið hvort það telst svikið loforð.
2. Má skipta fæðingarorlofi frjálst?
Snorri Másson, þingmaður Miðflokksins, spurði Ragnar Þór Ingólfsson félags- og húsnæðismálaráðherra hvort hann hygðist afnema bundna skiptingu fæðingarorlofs milli foreldra. Í dag fær hvort foreldri sex mánuði og sex vikur má framselja, samkvæmt lýsingu Snorra. Hann sagði skiptinguna réttlætta sem jafnréttismál en sagði sjálfur: „Í mínum huga á þetta ekkert skylt við kvenfrelsi að meina, meðal annars konum, að skipuleggja sitt heimilishald.“ (Ræða 5)
Snorri hafði spurt hvort ráðherraskiptin hefðu í för með sér stefnubreytingu, þar sem fyrri ráðherra, Inga Sæland, hefði að hans sögn tekið vel í hugmyndina. Ragnar Þór svaraði: „Það er engin stefnubreyting í ráðuneytinu varðandi það að auka möguleika á skiptingu fæðingarorlofs.“ Hann sagði kostnað helstu hindrunina og að til stæði að koma saman vinnuhópi. Hann benti á að hækkun hámarksgreiðslna hefði orðið til þess að feður taki nú fæðingarorlof í ríkari mæli. (Ræða 6, ræða 8)
Snorri gagnrýndi svarið. „Það kallar ekki á að ýta málum á undan sér með vinnuhópi eða öðru eins,“ sagði hann og bætti við að breytingin væri einföld í framkvæmd. (Ræða 7)
Hér takast á tvö sjónarmið: frelsi fjölskyldna til að ráða skiptingunni og það jafnréttissjónarmið sem Snorri nefndi að skiptingin byggi á. Ráðherrann tók ekki afstöðu til jafnréttisrökanna í svörum sínum. Hvorugur lagði fram gögn um áhrif skiptingarinnar.
3. Geðrofslyf á hjúkrunarheimilum
Halla Hrund Logadóttir, þingmaður Framsóknarflokksins, hóf sérstaka umræðu um lyfjagjöf á hjúkrunarheimilum í kjölfar umfjöllunar Kveiks. Hún spurði meðal annars um mönnun, fjármögnun og eftirlit. „Framtíðarsýn sem lætur nægja að halda kerfinu gangandi er of metnaðarlítil,“ sagði hún. (Ræða 9)
Alma D. Möller heilbrigðisráðherra, úr Samfylkingunni, sagði: „Fram hefur komið að 37% íbúa hjúkrunarheimila fengu geðrofslyf á síðasta ári. Sú tala ein og sér segir okkur ekki hvort meðferð hafi verið óviðeigandi.“ Hún sagði tvær kvartanir vegna slíkrar lyfjagjafar hafa borist landlækni á fimm árum og að ekkert alvarlegt atvik hefði verið tilkynnt. Hún tók þó undir að úrbóta væri þörf: „Það er mitt mat að við getum og eigum að bæta eftirfylgni með lyfjameðferð eldra fólks, ekki einungis á hjúkrunarheimilum heldur almennt í allri heilbrigðisþjónustu.“ (Ræða 10)
Ráðherrann sagði að frumvarp hennar um breytingar á lyfjalögum gerði ráð fyrir skráningu lyfjafyrirmæla í lyfjagagnagrunn landlæknis, einnig á hjúkrunarheimilum, sem myndi auðvelda eftirlit. Tíu tóku til máls í umræðunni.
Hvað þýðir þetta fyrir þig
Heilbrigðisráðherra sagði að aðstandendur geti veitt mikilvægar upplýsingar um áhrif lyfjameðferðar. Ef þú átt ástvin á hjúkrunarheimili getur því skipt máli að spyrja um hana. Breytingar á skiptingu fæðingarorlofs eru á leið í vinnuhóp en ekki komnar fram, og ráðherrann segir afturköllun ESB-umsóknarinnar ekki á dagskrá ríkisstjórnarinnar.
Heimildir
- Jens Garðar Helgason, fyrri ræða: althingi.is, myndband: vod.althingi.is
- Inga Sæland, fyrra svar: althingi.is, myndband: vod.althingi.is
- Jens Garðar Helgason, síðari ræða: althingi.is, myndband: vod.althingi.is
- Inga Sæland, síðara svar: althingi.is, myndband: vod.althingi.is
- Snorri Másson, fyrri ræða: althingi.is, myndband: vod.althingi.is
- Ragnar Þór Ingólfsson, fyrra svar: althingi.is, myndband: vod.althingi.is
- Snorri Másson, síðari ræða: althingi.is, myndband: vod.althingi.is
- Ragnar Þór Ingólfsson, síðara svar: althingi.is, myndband: vod.althingi.is
- Halla Hrund Logadóttir, framsöguræða: althingi.is, myndband: vod.althingi.is
- Alma D. Möller, ræða: althingi.is, myndband: vod.althingi.is
- Yfirlit Alþingis yfir þingfundi 158. löggjafarþings (staðfestir að síðasti fundur var 22. október): althingi.is
- Dagskrá 22. fundar: althingi.is
- RÚV, 22.10.2026, „Ekki á stefnuskrá að draga ESB-umsókn til baka“: ruv.is
- Loforðavaktin Kvennablaðsins: kvennabladid.is
Allar efnislegar leiðréttingar og samþykktar málbætur eru skráðar í Leiðréttingar og málbætur. Svona vinnum við.