Christine Wunnicke tók við Georg Büchner-verðlaununum, einum virtustu bókmenntaverðlaunum á þýsku
Þýski rithöfundurinn Christine Wunnicke tók á laugardag við Georg Büchner-verðlaununum, sem eru talin ein virtustu bókmenntaverðlaun þýska málsvæðisins. Þýska akademían fyrir tungu og skáldskap (Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung) afhenti verðlaunin við hátíðlega athöfn í ríkisleikhúsinu í Darmstadt. Verðlaunaféð er 50.000 evrur.
Dómnefnd akademíunnar sagði að Wunnicke drægi fram hið skáldaða í því sem virðist sögulegt. Samkvæmt þýsku fréttastofunni dpa sagði dómnefndin að verk hennar vörpuðu nýju ljósi á vísinda- og nýlendusögu Evrópu.
Strikaði út ræðuna og las Büchner
Í þakkarræðu sinni talaði Wunnicke um það hve gaman henni þætti að stytta texta. „Það sem ég kann best og geri helst þegar ég skrifa er að strika út. Ég strika út allt sem er ekki nauðsynlegt. Þess vegna urðu bækurnar mínar líka á endanum svona stuttar,“ sagði hún (þýtt úr þýsku). Hún líkti verkinu við starf hundasnyrtis sem greiðir dauð hár úr hundi.
Hún sagðist hafa farið eins með ræðuna sjálfa. „Eftir það voru aðeins tvær setningar eftir og aðra þeirra strikaði ég líka út. Þá hugsaði ég að ég skyldi frekar lesa Büchner.“ Í stað hefðbundinnar ræðu sagði hún frá ferð með hringlestinni í Berlín skömmu eftir miðnætti á heitu ágústkvöldi. Þar las hún gamanleik Büchners, Leonce og Lenu, og fylgdist með fólkinu í lestinni. Hún sagðist helst vilja „bara horfa alltaf á allt og undrast, eins og geimvera sem hefur villst af leið“.
Rithöfundurinn Judith Schalansky flutti lofræðu um verðlaunahafann. Hún sagði að frægari nöfn sögunnar fengju aðeins að bregða fyrir í bókum Wunnicke. Í forgrunni væru aðstoðarmenn og aukapersónur, „kómískur heimur undirsáta“. Hún lauk ræðunni á orðunum „stórkostlegt og bráðskemmtilegt verk“.
Raunverulegar konur í skáldsögu
Wunnicke er sextug, fædd í München og býr þar og í Berlín. Hún hóf ferilinn á tíunda áratugnum með útvarpsþáttum og útvarpsleikritum og fyrsta skáldsaga hennar kom út 1998. Skáldsögurnar fjalla gjarnan um persónur sem voru til í raun og um heim þekkingar á 17., 18. og 19. öld. Der Fuchs und Dr. Shimamura (2015) segir frá japönskum taugalækni og Katie (2017) gerist á mörkum vísinda og andatrúar í London um 1870. Skáldsögurnar Die Dame mit der bemalten Hand (2020) og Wachs (2025) komust báðar í lokaúrval Þýsku bókaverðlaunanna.
Wachs segir frá tveimur raunverulegum konum í París á 18. öld: Marie Bihéron, sem gerði líffærafræðileg líkön úr vaxi, og Madeleine Basseporte, sem málaði plöntur. Í bókinni verða þær ástkonur, en gagnrýnendur benda á að það samband sé ekki sögulega staðfest. Bókin lýsir því hve erfitt var fyrir konur að hasla sér völl í heimi vísinda sem karlar réðu.
Fjórtánda konan
Verðlaunin eru kennd við leikskáldið Georg Büchner, sem fæddist 1813 og lést 1837 og er þekktastur fyrir leikritin Woyzeck og Dauða Dantons. Akademían hefur veitt þau frá 1951. Samkvæmt lista akademíunnar hlutu 74 höfundar verðlaunin frá 1951 til 2025 og 13 þeirra voru konur, meðal annars Ingeborg Bachmann, Christa Wolf og Elfriede Jelinek. Wunnicke er því fjórtánda konan sem hlýtur þau. Ursula Krechel hlaut verðlaunin í fyrra. Þýska ríkið, sambandslandið Hessen og borgin Darmstadt greiða verðlaunaféð í sameiningu.
The German writer Christine Wunnicke on Saturday received the Georg Büchner Prize, which is considered one of the most prestigious literary prizes in the German-speaking world. The German Academy for Language and Literature (Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung) presented the prize at a ceremony in the State Theatre in Darmstadt. The prize money is 50,000 euros.
The academy's jury said that Wunnicke brings out the fictional in what appears to be historical. According to the German news agency dpa, the jury said her work sheds new light on Europe's scientific and colonial history.
She crossed out her speech and read Büchner
In her acceptance speech Wunnicke talked about how much she enjoys shortening texts. "What I do best and like doing most when I write is crossing out. I cross out everything that is not necessary. That is also why my books eventually became so short," she said (Kvennablaðið's translation from German). She compared the work to that of a dog groomer combing dead hair out of a dog.
She said she had treated the speech itself the same way. "After that there were only two sentences left, and I crossed out one of those too. Then I thought I would rather read Büchner." Instead of a traditional speech she described a ride on the Ring railway in Berlin shortly after midnight on a hot August night. There she read Büchner's comedy Leonce and Lena and watched the people on the train. She said she would most like "just to keep looking at everything and marvel, like an alien that has lost its way".
The writer Judith Schalansky gave the laudatory speech for the prizewinner. She said the more famous names of history are only allowed brief appearances in Wunnicke's books. In the foreground are assistants and minor characters, "a comic world of subordinates". She ended her speech with the words "a marvellous and hugely entertaining body of work".
Real women in a novel
Wunnicke is 60, was born in Munich and lives there and in Berlin. She began her career in the 1990s with radio programmes and radio plays, and her first novel came out in 1998. Her novels often deal with characters who really existed and with the world of knowledge in the 17th, 18th and 19th centuries. Der Fuchs und Dr. Shimamura (2015) tells the story of a Japanese neurologist, and Katie (2017) is set on the border between science and spiritualism in London around 1870. The novels Die Dame mit der bemalten Hand (2020) and Wachs (2025) were both shortlisted for the German Book Prize.
Wachs tells the story of two real women in 18th century Paris: Marie Bihéron, who made anatomical models from wax, and Madeleine Basseporte, who painted plants. In the book they become lovers, but critics point out that this relationship is not historically confirmed. The book describes how hard it was for women to make their way in a world of science dominated by men.
The fourteenth woman
The prize is named after the playwright Georg Büchner, who was born in 1813 and died in 1837 and is best known for the plays Woyzeck and Danton's Death. The academy has awarded it since 1951. According to the academy's list, 74 authors received the prize from 1951 to 2025, and 13 of them were women, among them Ingeborg Bachmann, Christa Wolf and Elfriede Jelinek. Wunnicke is therefore the fourteenth woman to receive it. Ursula Krechel received the prize last year. The German federal government, the state of Hesse and the city of Darmstadt pay the prize money jointly.
Niemiecka pisarka Christine Wunnicke odebrała w sobotę Nagrodę im. Georga Büchnera, uważaną za jedną z najbardziej prestiżowych nagród literackich w krajach niemieckojęzycznych. Niemiecka Akademia Języka i Literatury (Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung) wręczyła nagrodę podczas uroczystości w Teatrze Państwowym w Darmstadt. Nagroda wynosi 50 000 euro.
Jury akademii stwierdziło, że Wunnicke wydobywa fikcję z tego, co wydaje się historyczne. Według niemieckiej agencji prasowej dpa jury uznało, że jej twórczość rzuca nowe światło na europejską historię nauki i kolonializmu.
Skreśliła przemówienie i czytała Büchnera
W przemówieniu dziękczynnym Wunnicke mówiła o tym, jak bardzo lubi skracać teksty. „To, co przy pisaniu umiem najlepiej i robię najchętniej, to skreślanie. Skreślam wszystko, co nie jest konieczne. Dlatego moje książki w końcu zrobiły się takie krótkie” (tłum. redakcji z niemieckiego), powiedziała. Porównała tę pracę do pracy psiej fryzjerki, która wyczesuje z psa martwą sierść.
Powiedziała, że tak samo potraktowała samo przemówienie. „Potem zostały tylko dwa zdania, a jedno z nich też skreśliłam. Wtedy pomyślałam, że wolę poczytać Büchnera”. Zamiast tradycyjnego przemówienia opowiedziała o przejażdżce berlińską kolejką obwodową tuż po północy w upalną sierpniową noc. Czytała tam komedię Büchnera „Leonce i Lena” i obserwowała ludzi w pociągu. Powiedziała, że najchętniej „po prostu ciągle patrzyłaby na wszystko i się dziwiła, jak kosmita, który zabłądził”.
Pisarka Judith Schalansky wygłosiła laudację na cześć laureatki. Powiedziała, że słynniejsze postacie historii pojawiają się w książkach Wunnicke tylko na chwilę. Na pierwszym planie są asystenci i postacie drugoplanowe, „komiczny świat podwładnych”. Zakończyła laudację słowami „wspaniała i przezabawna twórczość”.
Prawdziwe kobiety w powieści
Wunnicke ma 60 lat, urodziła się w Monachium i mieszka tam oraz w Berlinie. Zaczynała w latach dziewięćdziesiątych od audycji i słuchowisk radiowych, a jej pierwsza powieść ukazała się w 1998 roku. Jej powieści często opowiadają o postaciach, które naprawdę istniały, i o świecie wiedzy XVII, XVIII i XIX wieku. „Der Fuchs und Dr. Shimamura” (2015) opowiada o japońskim neurologu, a akcja „Katie” (2017) toczy się na granicy nauki i spirytyzmu w Londynie około 1870 roku. Powieści „Die Dame mit der bemalten Hand” (2020) i „Wachs” (2025) znalazły się w finale Niemieckiej Nagrody Książkowej.
„Wachs” opowiada o dwóch prawdziwych kobietach w XVIII-wiecznym Paryżu: Marie Bihéron, która robiła z wosku modele anatomiczne, i Madeleine Basseporte, która malowała rośliny. W książce zostają kochankami, ale krytycy zwracają uwagę, że ten związek nie jest historycznie potwierdzony. Książka pokazuje, jak trudno było kobietom przebić się w świecie nauki zdominowanym przez mężczyzn.
Czternasta kobieta
Nagroda nosi imię dramatopisarza Georga Büchnera, który urodził się w 1813 roku, zmarł w 1837 roku i jest najbardziej znany z dramatów „Woyzeck” i „Śmierć Dantona”. Akademia przyznaje ją od 1951 roku. Według wykazu akademii w latach 1951 do 2025 nagrodę otrzymało 74 autorów, w tym 13 kobiet, między innymi Ingeborg Bachmann, Christa Wolf i Elfriede Jelinek. Wunnicke jest więc czternastą kobietą, która ją otrzymała. W zeszłym roku nagrodę dostała Ursula Krechel. Nagrodę finansują wspólnie państwo niemieckie, kraj związkowy Hesja i miasto Darmstadt.
Heimildir
- Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung (veitandi verðlaunanna), síða Georg Büchner-verðlaunanna: samþykktir, fjármögnun, tilkynning um afhendingu 24.10.2026 og listi verðlaunahafa frá 1951: deutscheakademie.de
- Frankfurter Allgemeine Zeitung, 25.10.2026, þakkarræða Christine Wunnicke, „Ich habe meinen Kopf noch nie von oben gesehen“ (upphaf ræðunnar lesið): faz.net
- hessenschau.de (hr, dpa/lhe), 24.10.2026, „Schriftstellerin Christine Wunnicke erhält Georg-Büchner-Preis“: hessenschau.de
- NDR, 25.10.2026, „Georg-Büchner-Preis 2026 an Christine Wunnicke verliehen“: ndr.de
- dpa (birt hjá Yahoo), 24.10.2026, „German author Christine Wunnicke awarded €50,000 Georg Büchner Prize“: yahoo.com
- Südwest Presse, 31.03.2025, „Christine Wunnicke: ‚Wachs‘ erzählt von zwei Frauen, die ihre Zeit mitformten“ (um skáldsöguna Wachs): swp.de
- Perlentaucher, samantekt ritdóma um Wachs (Die Zeit, Deutschlandfunk o.fl.): perlentaucher.de
- Wikipedia (þýska), „Christine Wunnicke“ (fæðingardagur 29.09.1966, til samanburðar): de.wikipedia.org
Allar efnislegar leiðréttingar og samþykktar málbætur eru skráðar í Leiðréttingar og málbætur. Svona vinnum við.